بين حدود 660 تا 583 پيش از ميلاد دانسته مىشود ؛ تاريخ‌نگارى اسطوره‌اى يونانى حيات او را به 6000 سال پيش از اسكندر باز مىگرداند ؛ بسيارى از دانشمندان اروپايى قائل به حد وسط هستند و حيات زرتشت را در حدود هزارهء دوم پيش از ميلاد مىدانند . نظريه ديگر اين است كه اين نفوذ معكوس مىتوانسته بين آئين زرتشتى و دين يهودى نيز وجود داشته باشد . اين دو دين ، طى يك دوران طولانى ، در امپراتورى هخامنشى همزيستى داشته‌اند . كورش كبير يهوديان را از اسارت در بابل آزاد كرد ، سخاوتمندانه به آنان پناه داد ، و مستحق آن شد كه در كتاب مقدس « 43 » كه بنابر شواهد تاريخى چندين بخش آن در سرزمين ايران نگاشته شده است « 44 » ، لقب مسيح به كورش داده شود ( در زبان عبرى ، مسيح به معنى « مسح شده » است ، كه به يونانى « كريستوس » « 45 » ترجمه شد ) . اما رابطهء آئين زرتشتى با اسلام چيست ؟ در تاريخ مقدس زرتشتى نام سه منجى در متونى يافت مىشود كه متون مؤخر زرتشتى به حساب مىآيند . « 46 » نام سوشيانت كه بر آنها نهاده شده است به معنى مفيد و سودمند است و پيشتر در گات‌ها - متنى كه مقدس‌ترين بخش ادبيات اوستايى است و گفته مىشود كه بهتر از متون ديگر حفظ شده و به‌طور سنتى آن را منصوب به خود زرتشت مىدانند - به‌عنوان « قهرمانى كه زرتشت مىتواند به او تكيه كند » آورده شده . البته شخصيت اين منجى به روشنى و وضوح ترسيم نمىشود اما به‌طور قطع به قسمتى از تاريخ‌نگارى زرتشتى تعلق دارد كه آن را قديمىترين بخش مىدانند . اما سيد حسن آصف آگاه تذكر مىدهد كه امروزه معلوم شده است كه تمام ادبيات دينى زرتشتى كه در دسترس ماست ، از جمله گات‌ها و ساير متون اوستايى ، بعد از فتوحات اعراب ، طى سه قرن اول استيلاى اسلام ( از قرن هفتم تا دهم ميلادى ) ، در هندوستان و ايران نوشته شده است . بنابراين ، قديمىترين نسخ خطى موجود حداكثر 14 قرن قدمت دارند . پيش از اين

--> ( 43 ) . كتاب [ اشعياء نبى ، 45 : 1 ] ، از كورش با اين تعبير ياد مىكند : « خداوند با مسح شده خود چنين سخن گفت . » ( 44 ) . مزار چندين پيامبر كه نام آنها در عهد عتيق آمده است ، از جمله دانيال نبى در شوش ، حبقوق نبى در تويسركان ، امروزه زيارتگاه مسلمانان ايرانى است ؛ مزار استر و عمويش مردخاى در شهر همدان يكى از مهم‌ترين زيارتگاه‌هاى يهوديان است . ( 45 ) . sotsirhc ( 46 ) . در اين متون كه به زبان پهلوى و منصوب به عصر ساسانى هستند ، گفته شده است كه نطفه‌اى از كمر زرتشت برگرفته شده و در ژرفاى درياچه‌اى [ كيانسيه ( هامون ) ] حفظ مىشود ، كه طى قرون ، سه دختر باكره را بارور خواهد كرد ، و اين دختران در فواصل زمانى هزار ساله ، سه منجى به دنيا خواهند آورد و با هر يك از آنها ، يك عصر اصلاح و بهبود در امور آغاز مىگردد . در آخرين عصر كه آخر زمان است ، تغيير شكل نهايى در جهان پديد مىآيد و كالبد انسان‌ها به رستاخيز قيام مىكنند .